Τι είναι η Δέουσα Επιμέλεια Πελατών (CDD) για Λογιστές και Φοροτεχνικούς
Ο Ν.4557/2018 επιβάλλει στους λογιστές να εφαρμόζουν Δέουσα Επιμέλεια Πελατών (CDD) πριν από κάθε νέα επαγγελματική σχέση. Μάθετε τι ακριβώς απαιτείται, ποια έγγραφα χρειάζεστε και πώς να αξιολογείτε τον κίνδυνο κάθε πελάτη.
Τι είναι η Δέουσα Επιμέλεια Πελατών;
Η Δέουσα Επιμέλεια Πελατών (Customer Due Diligence ή CDD) είναι η διαδικασία με την οποία ένας επαγγελματίας — λογιστής, φοροτεχνικός, δικηγόρος ή σύμβουλος — ταυτοποιεί και αξιολογεί τον κίνδυνο κάθε νέου πελάτη πριν αναλάβει εργασία. Βάσει του Νόμου 4557/2018, άρθρο 11, η εφαρμογή CDD είναι υποχρεωτική για όλα τα «υπόχρεα πρόσωπα» — και οι λογιστές είναι ρητά στον κατάλογο (άρθρο 5§1). Η μη εφαρμογή CDD δεν είναι απλώς διοικητική παράβαση. Μπορεί να οδηγήσει σε πρόστιμα έως €5.000.000, ποινική δίωξη, και αναστολή επαγγελματικής άδειας.
Πότε εφαρμόζεται η CDD;
Η CDD εφαρμόζεται υποχρεωτικά σε τρεις περιπτώσεις: 1. Πριν από κάθε νέα επαγγελματική σχέση: Κάθε φορά που αναλαμβάνετε νέο πελάτη, οφείλετε να ολοκληρώσετε τη διαδικασία CDD πριν ξεκινήσετε οποιαδήποτε εργασία. 2. Για περιστασιακές συναλλαγές άνω των €15.000: Εφόσον ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο σάς αναθέσει απλή εργασία αξίας άνω των €15.000, απαιτείται CDD ακόμα και χωρίς μακροχρόνια σχέση. 3. Όταν υπάρχουν ενδείξεις νομιμοποίησης εσόδων: Οποτεδήποτε εμφανιστούν ύποπτα στοιχεία, ακόμα και για παλιό πελάτη, οφείλετε να επανεξετάσετε τον φάκελό του.
Τι περιλαμβάνει η CDD: Τα 4 βήματα
Η διαδικασία δέουσας επιμέλειας αποτελείται από τέσσερα βασικά βήματα: Βήμα 1 — Ταυτοποίηση: Συλλογή στοιχείων ταυτότητας (ΑΔΤ ή διαβατήριο), ΑΦΜ, διεύθυνση κατοικίας. Για νομικά πρόσωπα: καταστατικό, ΦΕΚ ίδρυσης, στοιχεία νόμιμου εκπροσώπου. Βήμα 2 — Πραγματικός Δικαιούχος (UBO): Αναζήτηση του «πραγματικού δικαιούχου» — δηλαδή του φυσικού προσώπου που τελικά ελέγχει ή ωφελείται από τον πελάτη (>25% ιδιοκτησία ή έλεγχος). Βήμα 3 — Σκοπός Επαγγελματικής Σχέσης: Κατανόηση του αντικειμένου εργασίας, της πηγής κεφαλαίων και της φύσης των συναλλαγών. Βήμα 4 — Αξιολόγηση Κινδύνου: Κατάταξη του πελάτη ως χαμηλού, μέτριου ή υψηλού κινδύνου, με τεκμηριωμένη μεθοδολογία.
Ποια έγγραφα χρειάζεστε;
Για φυσικά πρόσωπα απαιτούνται: • Αντίγραφο ταυτότητας ή διαβατηρίου (σε ισχύ) • Αποδεικτικό κατοικίας (λογαριασμός ΔΕΗ/ΟΤΕ, τελευταίος 3μήνου) • ΑΦΜ και ΑΜΚΑ • Εκτύπωση Ε1 ή βεβαίωση εισοδήματος (για υψηλού κινδύνου) Για νομικά πρόσωπα απαιτούνται επιπλέον: • Πιστοποιητικό ΓΕΜΗ (όχι παλαιότερο των 3 μηνών) • Καταστατικό ή τελευταία τροποποίησή του • ΑΦΜ εταιρείας • Βεβαίωση ή αναζήτηση πραγματικών δικαιούχων • Στοιχεία νόμιμου εκπροσώπου Όλα τα έγγραφα πρέπει να φυλάσσονται για τουλάχιστον 5 χρόνια από τη λήξη της επαγγελματικής σχέσης (άρθρο 25 Ν.4557/2018).
Απλοποιημένη vs. Ενισχυμένη CDD
Ο νόμος επιτρέπει τρία επίπεδα CDD ανάλογα με τον κίνδυνο: Απλοποιημένη CDD (Simplified DD): Για πελάτες χαμηλού κινδύνου — π.χ. δημόσιες αρχές, εισηγμένες εταιρείες ΕΕ. Λιγότερα έγγραφα, αλλά πάντα απαιτείται τεκμηρίωση. Τυπική CDD (Standard DD): Για τον μέσο πελάτη. Πλήρης διαδικασία με τα 4 βήματα που αναλύσαμε. Ενισχυμένη CDD (Enhanced DD / EDD): Για πελάτες υψηλού κινδύνου: PEP (πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα), πελάτες από χώρες υψηλού κινδύνου, πολύπλοκες δομές εταιρειών. Απαιτεί πρόσθετα έγγραφα και έγκριση ανώτερης διοίκησης.
Πώς να αξιολογείτε τον κίνδυνο κάθε πελάτη
Ο νόμος επιβάλλει risk-based approach: δεν αντιμετωπίζετε όλους τους πελάτες το ίδιο. Η αξιολόγηση κινδύνου βασίζεται σε παράγοντες όπως: Γεωγραφικός κίνδυνος: Κατοικία/δραστηριότητα σε χώρες υψηλού κινδύνου (λίστες FATF, ΕΕ) Επαγγελματικός κίνδυνος: Κλάδοι με αυξημένο κίνδυνο (real estate, cash-intensive επιχειρήσεις) Δομή ιδιοκτησίας: Πολύπλοκες holding structures, offshore εταιρείες PEP status: Πολιτικοί, δικαστές, ανώτεροι δημόσιοι υπάλληλοι και οικογένειά τους Ιστορικό συναλλαγών: Ασυνήθεις ή ανεξήγητες συναλλαγές Η κατάταξη πρέπει να τεκμηριώνεται γραπτώς. Το Complylty παράγει αυτόματα risk score (0-100) με αναλυτική τεκμηρίωση για κάθε πελάτη.
Τι γίνεται αν ο πελάτης αρνείται να δώσει στοιχεία;
Εάν ο πελάτης αρνείται να συνεργαστεί στη διαδικασία CDD, ο νόμος είναι σαφής: δεν αναλαμβάνετε την εργασία, ή τερματίζετε τη σχέση εάν έχει ήδη αρχίσει. Επιπλέον, η άρνηση CDD αποτελεί από μόνη της ένδειξη ύποπτης συμπεριφοράς που μπορεί να υποχρεώνει σε υποβολή αναφοράς ύποπτης συναλλαγής (STR) στην AMLCU. Σημαντικό: Δεν επιτρέπεται να ειδοποιήσετε τον πελάτη ότι έχετε υποβάλει STR (tipping-off απαγορεύεται από το άρθρο 39 Ν.4557/2018).