PEP — Πολιτικώς Εκτεθειμένα Πρόσωπα: Τι Πρέπει να Γνωρίζουν Λογιστές και Δικηγόροι
Ένας υπουργός, ένας δήμαρχος, ακόμα και ένα μέλος ΔΣ κρατικής επιχείρησης μπορεί να είναι PEP. Γνωρίζετε τι επιπλέον υποχρεώσεις δημιουργεί η αποδοχή ενός PEP ως πελάτη;
Τι Είναι τα PEP;
Τα Πολιτικώς Εκτεθειμένα Πρόσωπα (Politically Exposed Persons — PEP) είναι φυσικά πρόσωπα που κατέχουν ή κατείχαν σημαντική δημόσια θέση, η οποία τους εκθέτει σε υψηλό κίνδυνο διαφθοράς ή κατάχρησης εξουσίας. Η λογική είναι απλή: κάποιος που ασκεί ή ασκούσε δημόσια εξουσία έχει περισσότερες ευκαιρίες να αποκτήσει παράνομα εισοδήματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ύποπτος — σημαίνει ότι ο επαγγελματίας πρέπει να εφαρμόσει αυστηρότερους ελέγχους. Βάσει άρθρου 3 παρ. 9 Ν.4557/2018, τα PEP διακρίνονται σε εγχώρια και αλλοδαπά, με τα αλλοδαπά να θεωρούνται γενικά υψηλότερου κινδύνου.
Ποιοι Ακριβώς Θεωρούνται PEP;
Ο Ν.4557/2018 παρέχει εξαντλητική λίστα: Κυβερνητικά: Αρχηγοί κρατών/κυβερνήσεων, υπουργοί, υφυπουργοί, κρατικοί γραμματείς Νομοθετικά: Βουλευτές και μέλη αντίστοιχων σωμάτων Δικαστικά: Ανώτατοι δικαστές (ΣτΕ, ΑΠ, Ελεγκτικό Συνέδριο) Ανεξάρτητες Αρχές: Μέλη ΔΣ Κεντρικών Τραπεζών, ΑΠΑ, ΕΛΤΕ, κ.ά. Διεθνείς Οργανισμοί: Ανώτατα στελέχη ΕΕ, ΟΗΕ, ΝΑΤΟ κ.λπ. Κρατικές Επιχειρήσεις: Ανώτατα στελέχη (CEO, CFO) εταιρειών με ποσοστό κρατικής συμμετοχής >50% Σημαντικό: Οικογενειακά μέλη (σύζυγος, παιδιά, γονείς) και στενοί συνεργάτες PEP υπόκεινται στις ίδιες απαιτήσεις.
Πόσο Καιρό Παραμένει Κάποιος PEP;
Το PEP status δεν λήγει αυτόματα. Βάσει Ν.4557/2018, ένα πρόσωπο παραμένει PEP για τουλάχιστον 12 μήνες μετά την αποχώρηση από τη δημόσια θέση. Στην πράξη, πολλοί compliance officers εφαρμόζουν 5ετή προθεσμία μετά την αποχώρηση — ιδίως για υψηλόβαθμα στελέχη που διατηρούν επιρροή μετά την αποχώρησή τους. Το «πότε σταματά να είναι PEP» είναι αντικείμενο κρίσης βάσει κινδύνου: αν ο πρώην υπουργός συνεχίζει να δρα στα ίδια κύκλα, η ενισχυμένη επιμέλεια μπορεί να δικαιολογείται και μετά τους 12 μήνες.
Τι Επιπλέον Μέτρα Απαιτούνται για PEP;
Για πελάτες που είναι PEP ή συνδέονται με PEP, ο Ν.4557/2018 απαιτεί Ενισχυμένη Δέουσα Επιμέλεια (EDD): • Έγκριση ανώτερου διοικητικού στελέχους για έναρξη ή συνέχιση της συνεργασίας • Διερεύνηση πηγής πλούτου (source of wealth) και πηγής κεφαλαίων (source of funds) • Ενισχυμένη παρακολούθηση της επαγγελματικής σχέσης • Τακτικότερες επικαιροποιήσεις KYC (τουλάχιστον ετησίως αντί κάθε 3 χρόνια) • Ειδική τεκμηρίωση για κάθε σημαντική συναλλαγή Πώς ελέγχετε αν είναι PEP: Χρησιμοποιείτε εμπορικές PEP/sanctions lists (World-Check, Dow Jones Risk & Compliance) ή δωρεάν πηγές (OpenSanctions.org) και τεκμηριώνετε τον έλεγχο στον φάκελο.