PEP — Πολιτικώς Εκτεθειμένα Πρόσωπα: Τι Πρέπει να Γνωρίζουν Λογιστές και Δικηγόροι

Τα Πολιτικώς Εκτεθειμένα Πρόσωπα (Politically Exposed Persons — PEP) είναι φυσικά πρόσωπα που κατέχουν ή κατείχαν σημαντική δημόσια θέση, η οποία τους εκθέτει σε υψηλό κίνδυνο διαφθοράς ή κατάχρησης εξουσίας. Η λογική είναι απλή: κάποιος που ασκεί ή ασκούσε δημόσια εξουσία έχει περισσότερες ευκαιρίες να αποκτήσει παράνομα εισοδήματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ύποπτος — σημαίνει ότι ο επαγγελματίας πρέπει να εφαρμόσει αυστηρότερους ελέγχους. Βάσει άρθρου 3 παρ. 9 Ν.4557/2018, τα PEP διακρίνονται σε εγχώρια και αλλοδαπά, με τα αλλοδαπά να θεωρούνται γενικά υψηλότερου κινδύνου.

Ο Ν.4557/2018 παρέχει εξαντλητική λίστα: Κυβερνητικά: Αρχηγοί κρατών/κυβερνήσεων, υπουργοί, υφυπουργοί, κρατικοί γραμματείς Νομοθετικά: Βουλευτές και μέλη αντίστοιχων σωμάτων Δικαστικά: Ανώτατοι δικαστές (ΣτΕ, ΑΠ, Ελεγκτικό Συνέδριο) Κεντρικές Τράπεζες: Μέλη διοικητικών συμβουλίων· δεν υπάγεται αυτομάτως κάθε ανεξάρτητη αρχή Διεθνείς Οργανισμοί: Ανώτατα στελέχη ΕΕ, ΟΗΕ, ΝΑΤΟ κ.λπ. Κρατικές Επιχειρήσεις: Μέλη διοικητικών, διαχειριστικών ή εποπτικών οργάνων κρατικών επιχειρήσεων· όχι γενικός ορισμός μόνο βάσει τίτλου CEO/CFO ή ορίου >50% Σημαντικό: Οικογενειακά μέλη (σύζυγος, παιδιά, γονείς) και στενοί συνεργάτες PEP υπόκεινται στις ίδιες απαιτήσεις.

Το άρθρο 18§3 απαιτεί για τουλάχιστον ένα έτος μετά την αποχώρηση συνεκτίμηση του συνεχιζόμενου κινδύνου και κατάλληλα μέτρα μέχρι να μην υφίσταται πλέον κίνδυνος ειδικός για PEP. Δεν προβλέπει αυτόματη λήξη στο δωδεκάμηνο. Στην πράξη, πολλοί compliance officers εφαρμόζουν 5ετή προθεσμία μετά την αποχώρηση — ιδίως για υψηλόβαθμα στελέχη που διατηρούν επιρροή μετά την αποχώρησή τους. Το «πότε σταματά να είναι PEP» είναι αντικείμενο κρίσης βάσει κινδύνου: αν ο πρώην υπουργός συνεχίζει να δρα στα ίδια κύκλα, η ενισχυμένη επιμέλεια μπορεί να δικαιολογείται και μετά τους 12 μήνες.

Για πελάτες που είναι PEP ή συνδέονται με PEP, ο Ν.4557/2018 απαιτεί Ενισχυμένη Δέουσα Επιμέλεια (EDD): • Έγκριση ανώτερου διοικητικού στελέχους για έναρξη ή συνέχιση της συνεργασίας • Διερεύνηση πηγής πλούτου (source of wealth) και πηγής κεφαλαίων (source of funds) • Ενισχυμένη παρακολούθηση της επαγγελματικής σχέσης • Ενισχυμένη συνεχή παρακολούθηση και επικαιροποίηση βάσει κινδύνου· το άρθρο 18 δεν θεσπίζει γενικό ετήσιο ή τριετές διάστημα KYC • Ειδική τεκμηρίωση για κάθε σημαντική συναλλαγή Πώς ελέγχετε αν είναι PEP: Χρησιμοποιείτε εμπορικές PEP/sanctions lists (World-Check, Dow Jones Risk & Compliance) ή δωρεάν πηγές (OpenSanctions.org) και τεκμηριώνετε τον έλεγχο στον φάκελο.